Bir projede bütçe daraldığında ilk kısılan kalemlerden biri genellikle tasarım olur.
Oysa iyi düşünülmemiş bir tasarımın maliyeti, çoğu zaman üretim başladıktan sonra ortaya çıkar.
Atölyede revize edilen detaylar, gereksiz malzeme tüketimi, nakliyeye sığmayan parçalar, montajda yaşanan zorluklar ve yeniden yapılan üretimler…
Bunların hepsi başlangıçta düşünülmeyen detayların sonradan faturaya dönüşmüş hâlidir.
Ama konunun bir de pek konuşulmayan tarafı var: Bir tasarımın maliyetini yalnızca ilk üretim bedeliyle ölçmek ne kadar doğru?
Örneğin bir fuar standı, teşhir ünitesi veya etkinlik alanı tasarladığımızı düşünelim.
- Bu sistem kolayca sökülüp yeniden kurulabiliyor mu?
- Bağlantı elemanları defalarca kullanıldığında dayanıklılığını koruyor mu?
- Aynı sistem farklı ölçülerdeki alanlara uyarlanabiliyor mu?
- Bir sonraki etkinlikte yalnızca grafiklerini veya birkaç parçasını değiştirerek yeniden kullanabiliyor muyuz?
Aslında iyi tasarım, daha çizim aşamasındayken bu soruların cevaplarını aramaya başlar.
Malzeme seçimi de tam burada önem kazanıyor.
Örneğin tek kullanımlık bir teşhir ünitesinde ekonomik bir çözüm sunan sunta, defalarca sökülüp kurulacak bir sistem için her zaman doğru tercih olmayabilir.
Sürekli sökülüp takılan vidalar zamanla bağlantı noktalarını zayıflatabilir. Oysa uygun malzeme, metal bağlantılar veya modüler kilit sistemleriyle tasarlanan bir yapı çok daha uzun süre kullanılabilir.
Üstelik doğru tasarım yalnızca üretimde değil, lojistikte de kazandırır.
Demonte taşınabilen, az yer kaplayan, kolay istiflenen ve sahada kısa sürede kurulabilen sistemler; nakliye, depolama ve işçilik maliyetlerini de etkiler.
Bir başka önemli konu ise modülerlik.
Bugün 3 metrelik bir alanda kullanılan sistemin yarın 6 metrelik bir alana uyarlanabilmesi, her yeni proje için sıfırdan üretim yapılması ihtiyacını azaltabilir.
Hatta bazen taşıyıcı sistemi yıllarca kullanıp yalnızca görsel yüzeyleri değiştirerek birbirinden tamamen farklı kampanyalar oluşturmak mümkün.
Basit bir örnek düşünelim:
100.000 TL'ye üretilen ve yalnızca bir kez kullanılan bir sistemin üretim maliyeti, kullanım başına 100.000 TL'dir.
160.000 TL'ye üretilen ve beş kez kullanılabilen modüler bir sistemde ise bu bedel kullanım başına 32.000 TL'ye düşer.
Elbette bu hesaba depolama, bakım, nakliye ve yeniden kurulum giderlerini de eklemek gerekir. Ancak temel mantık değişmez:
En düşük ilk teklif, her zaman en ekonomik çözüm değildir.
Bizce iyi tasarım; yalnızca güzel görünen veya üretilebilen değil, üretimi, taşınması, kurulumu, sökülmesi ve yeniden kullanımı birlikte düşünülmüş tasarımdır.
Çünkü iyi tasarım yalnızca bugünün bütçesini değil, bir sonraki mağazayı, bir sonraki fuarı ve bir sonraki kampanyayı da düşünür.
Bir tasarımın gerçek maliyeti, ne kadara üretildiği kadar kaç kez kullanılabildiğinde de saklıdır.
